Transactionele Analyse

De Transactionele Analyse (TA) is een praktische theorie over gedrag en communicatie. Deze theorie werd ontwikkeld door Eric Berne, een Canadees psychiater. De TA gaat ervan uit dat ervaringen in de vroege levensjaren ervoor zorgen dat je als mens een positief of negatief beeld van jezelf en de wereld opbouwt. Dit kan verschillen per situatie. Van hieruit neemt je  besluiten over jezelf en je omgeving. Deze besluiten zijn steeds van invloed op de kwaliteit van je verdere levensloop (het script). Dat betekent dus dat positieve besluiten een stimulerende invloed hebben. Negatieve besluiten daarentegen remmen de groei en ontwikkeling. Dit onbewuste levensplan noemen we het script.


Het Script

Het onbewuste Levensplan oftewel ‘Het Script’. Er bestaan 3 soorten Scripts:

  1. De winnaar: het leven en de dingen gaan zoals je gepland en gewild had.
  2. De verliezer: het leven en de dingen gaan niet zoals je gepland en gewild had.
  3. De niet-winnaar: het leven verloopt in ups en downs.

Je filtert alle gebeurtenissen in je leven zodanig, dat het past binnen je script en dat dit steeds bevestigd wordt.

1. De Winnaar = het Positieve ScriptKlavervier
Een mooi voorbeeld van een stripfiguur die een positief script leeft is Guus Geluk. Hij gaat zo uit van zijn geluk dat hij zo reageert op zijn omgeving dat het automatisch naar hem toekomt. Hiermee maakt hij de wereld passend bij zijn script. Vanuit deze houding ga je voor:

  • Zelfvertrouwen
  • Uitdagingen aangaan
  • Optimisme

2. De Verliezer = het Negatieve Script
Zo kan, bij een negatief script, een positieve oplossing van een probleem helemaal niet gezien worden omdat dat niet past bij het negatieve beeld dat je hebt van die situatie. Vanuit deze miskenning kies je dan voor:Loser

  • Niets doen
  • Over aangepast gedrag vertonen
  • Irritatie
  • Geweld vanuit onmacht

3. De Niet-Winnaar = het Sam-Sam Script
Veel mensen hebben het script van de niet-winnaar. De ene keer heb je zelfvertrouwen en de andere keer denk je: ‘dit wordt niets”.

De uitdaging is om je van je script bewust te zijn, zodat je bewust kunt kiezen voor invloed op de situatie.

 

Stijlen van Communiceren

Egoposities zijn stijlen van communiceren. We hebben alle stijlen in meer of mindere mate in ons. Onbewust kiezen we steeds voor een stijl of worden we door de ander uitgedaagd of verleid om een stijl te kiezen. We onderscheiden drie egoposities.

De 3 Egoposities

Egoposities zijn stijlen van communiceren. We hebben alle stijlen in meer of mindere mate in ons. Onbewust kiezen we steeds voor een stijl of worden we door de ander uitgedaagd of verleid om een stijl te kiezen. We onderscheiden drie egoposities.

  • Ouder-positie
    In de ouder positie denk, voel en gedraag ik mij zoals mijn ouders of opvoeders dit deden. Ik zeg dingen die zij zeiden en ik hanteer als het ware dezelfde normen en waarden als zij hanteerden.
  • Volwassene-positie
    In de volwassene positie verzamel ik feiten, ben ik objectief, kan ik zonder oordeel waarnemen, informatie geven en ontvangen, mogelijkheden overwegen en reële beslissingen nemen. Ook onderhandelt de volwassene met de andere egoposities in mij. De volwassene is dan als het ware een interne raadgever die mij laat besluiten de juiste strategie te kiezen en daardoor de juiste woorden te zeggen, op de juiste toon en met de bijbehorende uitstraling.
  • Kind-positie
    In de kind positie denk en voel ik als een kind. Veel dingen die ik deed toen ik echt een kind was doe ik nog steeds. Spontaan in lachen uitbarsten, plezier maken, creatief en intuïtief zijn, luisteren maar ook mokken en me gekrenkt voelen, zeuren en  geen verantwoordelijkheid nemen voor mijn gedrag.

TA

In een gezond evenwicht beschikt een individu over al deze drie egoposities. Er bestaan geen goede of slechte egoposities; ze zijn op een positieve en negatieve manier te gebruiken. Het is de kunst om te leren dat er keuzemogelijkheden zijn met elk een eigen effect op de ander en op de omgang met elkaar.

 

De Positieve en Negatieve kanten van de Ouder- en Kindpositie

De Ouder en het Kind worden weer onderverdeeld in verschillende posities. Zo heb je de Verzorgende Ouder en de Kritische Ouder. En je hebt het Aangepaste kind en het Vrije Kind. Al deze vier posities hebben weer een positieve en een negatieve kant. Je zou het kunnen vertalen naar ‘teveel van het goede is ook weer niet fijn…’ Met andere woorden: er zijn altijd keuzes.

Ouder-positie wordt onderverdeeld in:

  • De Kritische Ouder

–       Positief +    -> opbouwende kritiek, grenzen stellen, argumenteren

Keuzes

–       Negatief –   -> bestraffen, dwang uitoefenen, sarcasme, verwijten

  • De Verzorgende Ouder

–       Positief +     -> belangstelling tonen, zorgen, helpen, stimuleren

–       Negatief –    -> overbezorgd, betuttelend, verstikken, wegcijferen

Kind-positie wordt onderverdeeld in:

  • Het Aangepaste Kind

–       Positief +     -> aanpassen, meedenken, sociaal, meebewegen

–       Negatief –    -> afhankelijk, passief, manipuleren, rebelleren

  • Het Vrije Kind

–       Positief +     -> spontaan, creatief, genieten, moedig, flexibel

–       Negatief –    -> egocentrisch, brutaal, respectloos, agressie uitlokken

Binnen de trainingen laten we via theaterspel zien hoe je continu met deze posities te maken hebt. En wat je kunt doen om de situatie te kantelen, zodat je invloed krijgt én de relatie met de ander intact blijft.